May 29, 2010

May 18, 2010

स्वप्निल संसारमा नरेन्द्र रौले

दौंतरीले नेपाली ब्लग तथा ब्लगरको बारेमा सधैं काम गरिरहेको छ। यसै अनुरुप नेपाली ब्लगरहरुसितको ब्लग संबादलाई ब्लग भित्र ब्लग स्तम्भमा नियमित राख्ने गरेका छौं। यस पटकको ब्लग भित्र ब्लगमा स्वप्निल संसारका ब्लगर नरेन्द्र रौलेलाई निम्ताएका छौं। आउने ब्लग भित्र ब्लगको स्तम्भमा ब्लगर कृष्ण पक्षसितकोसंबाद लिएर आउने छौं। प्रस्तुत छ नरेन्द्र रौलेको ब्लग संबाद।

१) ब्लग दुनियामा कसरी आउनुभयो - आफ्नो छोटो परिचय दिनुहोस न ।
सुदूरपश्चिमको बाजुरा जिल्लामा जन्मेको हुं । स्कुल जिवनमा पत्रपत्रिका पढ्न , रेडियो सुन्न, कोर्षबाहिरका किताब पढ्न खुब चाख लिन्थें । कक्षा १० पढ्दा सुनाखरी भित्ते पत्रिका सम्पादन गर्थें । एसएलसि पछि उच्च अध्ययनका लागि ६ बर्षअघि मैले काठमाडौं काठमाडौं प्रबेश गरें । रत्नराज्य लक्ष्मी क्याम्पस, भृकुटीमण्डपबाट पत्रकारिता र अंग्रेजी साहित्यमा बिए स्तरको पढाइ पुरा गरें ।
म बिगत तीन बर्षदेखि सक्रिय रुपमा पत्रकारितामा पेसामा छु । हाल कान्तिपुर पब्लिकेसन्सको नेपाल साप्ताहिक संबाददाताका रुपमा कार्यरत छु । तीन बर्षअघि कान्तिपुर दैनिकका पत्रकार एबं ब्लगर दिनेश वाग्लेसंग मेरो भेट भयो । मैले भर्खर आइ ए दोस्रो बर्षो परिक्षा दिएको थिए। नया
जोश जांगरले पत्रकारितामा समर्पित हुन लागेको युवा । दिनेश दाइको ब्लग मैले नियमित पढ्ने गर्थें । दिनेश दाइले सामान्य कुरालाइ पनि रोचक ढंगले पस्किनु हुन्थ्यो । वाग्ले लेखन शैलीबाट म प्रभाबित बनें । मलाइ पनि ब्लग गर्न रहर लाग्यो । दिनेश दाइ स“ग त्यो कुरा राखें । उहांले ब्लग खोल्न सिकाउनु भयो । यसरी मैले ब्लगको दुनियामा प्रबेश गरें ।

२) स्वप्निल संसारमा कस्तो सपना देख्नुभएको छ ?
नियमित रिर्पोटिङ संगै पत्रिकामा आउन नसकेका बिषय बस्तुबस्तु , मेरो दिनचर्या, यात्रा बिबरण आदि लाइ स्वप्निल संसारमा समेट्न खोजेको छु । यसमा केहि नया स्तम्भ पनि थप्न खोजेको छु । सधैं समाचार लेख्ने पत्रकार आफु कहिल्यै समाचारमा आउदैनन् । मिडियामा स्वयं तिनका कुरा लेख्ने ठाउं हुदैन । अब देखि कम्तिमा पाक्षिक रुपमा एक जना पत्रकार संग अर्न्तवार्ता राख्ने तयारीमा छु ।

३) ब्लगको लेखनीलाइ कसरी लगाउनु भएको छ?
रातीको समयमा लेख्न रुचाउछु । रिर्पोटिङबाट बचेको समय यसमा खर्चिन्छु । पत्रिकामा नछापिएका कुरालाइ ब्लगमा राख्छु ।

४) तपाइ पत्रकार पनि , ब्लगर पनि , पत्रिका र ब्लगमा लेख्दा कसरी शब्द खर्चिनुहुन्छ?
पत्रिकामा लेख्दा केहि आबश्यक नियम भित्र बांधिनुपर्ने हुन्छ । आफुले लेखेको लेख,समाचारमा सम्पादकले छांटकांट गर्छ । काम गर्ने समाचार संस्थाको पक्ष, चाहनामा लेख्नुर्पर्छ । अनि मात्र समाचार छापिन्छ । तर ब्लगमा लेखनको आफ्नै नया शैली दिन सकिन्छ । यसमा कसैको हस्तक्षेप,दवाव र करकाप हुदैन । स्वतन्त्र रुपले आफुलाइ मन लागेका बिषयमा आफ्नै शैलीमा लेख्न सकिन्छ । मैले पनि अपनाउने शैली यहि हो ।

५) पत्रकार लेखक आदीका जिवन त अभाबमा बित्छ भनेर चित्रित गरिन्थ्यो, आजकल कस्तो छ?
नेपालमा पसिनाको सम्मान गर्ने बानी अझै बसिसकेको छैन । मिहिनेत र राम्रो कामको यहा कुनै कदर हुदैन । रिर्पोटरले मरीमरी काम गर्दा पनि समयमा तलब दिइदैन । दिए पनि नगन्य मात्रामा पाइन्छ । संचार संस्था को क्षमता नभएर चांहि होइन । डान्स रेष्टुरा, दोहोरी र जांडपानीमा एक रातमा पचास हजार उडाउने मालिकहरु आफ्ना रिर्पोर्टरलाइ मासिक ५ हजार दिन मान्दैनन् । त्यसैले पत्रकार , लेखकका जीवन अहिले पनि अभाबमै बित्छन् यहां । मैले त समाचार लेखे अनुसार पारिश्रमिक पाउने हो । त्यति चित्त बुझ्दो छैन । नेपाल साप्ताहिकका अतिरिक्त मैले कान्तिपुर, दि काठमाडौ पोष्ट, नारी,साप्ताहिक र शिक्षक मासिकमा पनि लेख्ने गर्छु यसले गर्दा अलिक खर्च धान्न सहज हुन्छ । एउटा कुरा नेपाली र अंग्रेजी दुबै भाषामा राम्रो लेख्न सक्ने पत्रकार र लेखकलाइ भने अबसर नभएका होइनन् ।

६) कागजि पत्रिका पश्चिम देशमा लोपन्मुख स्थितीमा छन्, नेपालमा कत्तिको फस्टाउदै छन् ?
नेपालमा भने ठिक त्यसको बिपरित छापा माध्यम फष्टाउदै छन् । पछिल्ला दिनमा ठूला आकारका दैनिक बढिरहेका छन् । नेपाल रिपब्लिक मिडिया द्वारा प्रकासित नागरिक र रिपब्लिका त्यसका उदाहरण हुन् । साप्ताहिक पत्रिका दैनिक, पाक्षिक पत्रिका साप्ताहिक हुने तयारीमा छन् ।

७) तपाइलाइ के भन्दा रमाइलो लाग्छ , पत्रकार कि ब्लगर ?
मलाइ पत्रकार भन्दा बढी कसैले ब्लगर भनिदिएको रमाइलो लाग्छ । र कुनै नियम, दवाव भन्दा पर रहेर लेख्न पाइने भएकाले पत्रकार भन्दा अझ लेखक हुं भन्ने ठान्छु ।

८) रौले संसार के कारणले बन्द हुन पुग्यो - ब्लगरले यसबाट सिक्नुपर्ने केहि छ कि ?
सुरु देखि अहिले सम्म मैले ८, ९ वटा ब्लग बनाए । खोल्दै परिबर्तन गर्न थालें । कहिले के चित्त नबुझ्ने कहिले के । रौले संसार पनि त्यहि क्रममा बनेको हो । धेरै खोलेर होला मैले त्यसको इमेल नै बिर्सिएं । धेरैवटा ब्लग खोल्नु भन्दा एउटै ब्लग खोलेर राम्रो बनाउन तिर लाग्नु पर्छ । पाठकहरुले सिक्नु पर्ने यहि हो जस्तो लाग्छ ।

९) केहि महिना यता त तपाइको ब्लग लेखनमा कमी आएको रहेछ नि ?
हो, निश्चय पनि केहि समय यता ब्लग लेखनमा कमी आएको छ । रिर्पोटिङका सिलसिलामा म देशका बिभिन्न भागमा दौडिएं । त्यहां कहिले गाउं पुग्थें, कहिले शहर । इन्टरनेटको समस्या भैरहन्थ्यो । अन्य प्राबिधिक समस्या -रुपान्तर,युनिकोड) पनि आइलाग्थे । काठमाडौ फर्किए पछि पनि काममा बढी ब्यस्त हुन थालें । त्यहि चटारोले गर्दा अलिकति कमी आएको हो । अब भने नियमित समय छुट्याउछु ।

१०) ब्लग नेपाली र अंग्रेजी दुबैमा लेख्नुहुन्छ , कारण र अनुभब दुबै बताइदिनुस न ?
अंग्रेजी र नेपाली दुबै भाषिलाइ लक्षित गर्दै मैले कलम चलाउछु । दुबै भाषाका आ आफ्ना पाठक छन्, र रमाइलो पनि बेग्लै खाले छ । अंग्रेजी भाषामा ब्लग लेख्दा अन्य मुलुक, विदेसीले प्रतिक्रिया जनाउदा एकदम खुसि लाग्छ । यसको दायरा निकै फराकिलो छ । ठूलो जमातमा आफ्नो कला देखाउन पाइन्छ । नेपाली भाषाको तुलनात्मक रुपमा अलि सांघुरो घेरा छ । मैले आफ्नो कलम तिखार्न र अन्य अबसर छोप्न दुबै भाषामा ब्लग लेख्ने गर्छु।

११) पत्रकार भएर थुप्रैसित अर्न्तवार्ता लिनुभएको रहेछ , ब्लगर भएर अर्न्तवार्ता दिदा कस्तो अनुभब गर्नुभएको छ?
एकदम अनौठौ अनुभूति भइरहेको छ । धेरै अगाडी दौतरी ब्लग हेर्र्थें । ब्लग भित्र ब्लगर स्तम्भमा अरु कसैको अर्न्तवार्ता देखेर मनमनै सोच्थें । मेरो पनि कुनै दिन पालो आउला कि - नभन्दै धेरैपछि मैले पर्खेको त्यो दिन पनि आयो । अब त जिम्मेवारी पनि थपिए जस्तो लाग्यो । दौतरीले मलाइ ब्लगरका रुपमा सम्भिए पछि यो कामलाइ नियमितता दिनु जरुरी छ ।

१२) पत्रकारिता पढेर बन्ने पत्रकार र अन्य विषय पढेर बन्ने पत्रकार बिच के भिन्नता होला ?
पत्रकारिता पढेर बन्ने पत्रकारले विषयबस्तु प्रतिको सैद्धान्तिक ज्ञान बटुलेको हुन्छ । भाषिक सीप र पेसामा अपनाउनु पर्ने केहि पू्र्बाधार संग उ अलि बढी साक्षात्कार हुन्छ । पत्रकारिता नपढेर बन्ने पत्रकारलाइ यि कुराको जानकारी अलि कम हुन्छ । यद्यपि घरमै बसेर उसले ज्ञान हासिल गरेको हुन सक्छ । पत्रकारिता गर्न पत्रकारिता पढ्नै पर्छ भन्ने छैन । बजारमा हेर्दा अन्य विषय पढेका पत्रकारले नै राम्रो गरेको देखिन्छ । किनकि कुनै निश्चित विषयबस्तु प्रतिको ज्ञान उनीहरुमा अलि बढी हुन्छ ।

१३) नया नेपाल र पुरानो नेपालमा के भिन्नता देख्नुभएको छ ?
मान्छे फेरिए पनि ब्यबहार फेरिएन । रुप फेरिए पनि सार फेरिएन । ज्ञानेन्द्रको ठाउमा अहिले अर्कै मानिस छन्, देशमा गणतन्त्र पनि आयो । तर जनताले त्यसको अनुभुति जनताले गर्न पाएनन् । झन् देशको स्थिती दिनप्रतिदिन बिग्रदै गयो । नेताहरुले सत्ता, शक्ति र कुर्सी फोहोरी खेल खेल्न छोडेनन् । देशको उन्नती स्तरमा खासै भिन्नता छैन । जनता भने निकै सचेत बन्दै गएका छन् ।

१४) आजकल त ब्लग एक महिना सम्म पनि खाली भएछ , ब्लग लेख्न बन्द गर्नुभएको त होइन ?
होइन, ब्लग लेख्न बन्द गरेको पटक्कै होइन । गएको एक महिना देखि म पोखरा, त्यो भन्दा टाढा टाढाका गाउ घुम्न गएको थिए । त्यतै तिर भुलें । केहि समयका लागी ब्लग लेखन रोकिन पुग्यो । सधैंका लागी भनेहोइन ।

१५) तपाइको अन्य नेपाली ब्लगप्रतिको के निक्र्यौल छ?
अन्य धेरै जसो नेपाली ब्लगको मेरो जस्तै हबिगत छ । समयमा अपडेट नहुने, राम्रा खालका सामग्री पस्कन नसक्ने, पुरानै शैली पछ्याएको अबस्थामा छन् ।

१६) दौतरी ब्लग कस्तो लाग्छ , यो ब्लग कस्तो भइदिए होस जस्तो लाग्छ?
मलाइ दौतरी ब्लग मनपर्छ । पाठकहरु माझ अझैं रोचक, घोचक खाले नयानया सामग्री पस्कनुहोस्, । दौतरी ब्लग सबैको दौतरी हुन सकोस् । मेरो शुभकामना छ ।

१७) तपाइलाइ भन्न मन लागेको तथा मैले सोध्न छुटाएको त्यस्तो केहि कुरा छन् कि?
ब्लगरका रुपमा मलाइ अतिथीको रुपमा निम्त्याउनु भएकोमा र्सबप्रथम तपाइ लाइ हृदय देखि स्वागत छ । म बिशेषत फिचर लेखन र ब्यक्तिचित्र -प्रोफाइल ) लेख्नमा निकै रुचि भएको युबा हो । विश्वको जुनसुकै कुनामा रहनु भएका दाजुभाइले म बाट यो सहयोग लिन सक्नुहुनेछ । नेपाली लेखक, साहित्यकारहरुको प्रोफाइल समेटिएको एउटा पुस्तक लेख्न त्रिब्र मन छ । कोहि प्रकासक, सहयोगी पाएमा तत्काल यो काम अघि बढाउने योजनामा छु । इच्छुक जो सुकैले मलाइ मेरो मोबाइल नम्बर ९८४१६०५७५६ र इमेल naren.raule@gmail.com मा सर्म्पर्क गर्न सक्नुहुनेछ । धन्यबाद ।

14 Comments:

स्याटेलाइट said...

नरेन्द्र भाइ अन्तर्वार्ता पढेर खुसि लाग्यो । यो त मैले अस्ति नयाँ बानेश्वरदेखि लाजिम्पाटसम्म पैदल जाँदा नै सोध्नुपर्ने रहेछ हाहाहा ।
गुड लक ब्रो ।

Aakar said...

Nice to know about him...
Wish him successful professional career... and be regular in blog... :)

कैलाश said...

रोलै जीको कुरा सुन्न पाइयो यहाँ नि। उनलाई ब्लगिङको निरन्तरताको कामना। दौतरीलाई पनि प्रगतिको कामना।

Dilip Acharya said...

रमाइलो लाग्यो नरेन्द्रजी सँगको कुराकानी। छोटोमै भएपनि नेपालका छापा- पत्रकारका धरातलीय स्थिति र उहाँका अनुभवहरुको सार सायद सबैलाई शिक्षाप्रद होला जस्तो लागेको छ । खुलस्त र यथार्थ विचार राख्नु हुँदोरहेछ, पढ्दा खुशी लाग्यो ।

हुन त कारक तत्वहरु धेरै होलान तर प्रश्न नं ७ को उत्तरमा "मलाइ पत्रकार भन्दा बढी कसैले ब्लगर भनिदिएको रमाइलो लाग्छ"
र

प्रश्न नं ३ को जवाफमा भने:
"पत्रिकामा नछापिएका कुरालाइ ब्लगमा राख्छु । "

पढ्दा भने अलिक असहज लाग्यो ।

वहाँको उत्तरोत्तर प्रगतीको कामना गर्दछु ।

Basanta said...

रौलेजीसंगको कुराकानी पढ्न पाऊँदा खुशी लाग्यो। दौंतरी र रौलजीलाई हार्दिक धन्यबाद! रौलीजीलाई ब्लग र जिन्दगीका सबै पक्षमा सफलताको शुभकामना!

कृष्ण पौडेल said...

रमाईलो र राम्रो लाग्यो । रौलेजीको कुरा रौल्याउने खालका राम्रा रहेछन् । शुभ होवस् वहाँको लेखन र पत्रकारिता यात्रा ।

दीपक जडित said...

रौलेजीसँगको रमाईलो कुराकानी पढ्ने मौका दिएकोमा दौंतरीलाई धन्यवाद ! रौलेजीलाई पत्रकारितामा, ब्लगलेखनमा र जीवनका सबै क्षेत्रमा प्रगतिको शुभकामना!

Anonymous said...

hamra lekhak kaji lai suvakamana tatha utarottar pragati ko kamana .

गोकुल ढकाल said...

नरेन्द्र रौलेजी सँगको ब्लग-बार्ताको लागि धन्यबाद्, दौंतरीलाई । रौलेजीको पत्रकारिता र ब्लगिङको लागि शुभकामना ।

PRADEEP BASHYAL said...

dami bro

Prajwol said...

Good luck नरेन्द्र रौले ji....keep up u'r blogging....

Thanks Dautari for introducing yet another Nepali Blogger for us....

archana said...

my best wishes to narendra jee.

सूर्य/सिकारु said...

नरेन्द्र जी को मिठो प्रस्तुतिको लागि धन्यबाद दौतरी। रौले जी को जीवनमा अझै उच्च सफलताको कामना ब्लग लगायत सम्पूर्ण क्षेत्रमा ।

Nepalean said...

ब्लगको सुरुमा रौले हुनु पर्ने मा अर्कै भएछ। त्यसमा क्षमा प्रार्थी छु। नेपाली नामलाई अंग्रेजीमा पढ्दा त्यस्तो हुन गएको हो। सायद हाम्रो नाम बिदेशीलाइ अप्ठ्यारो लाग्ने त्यही भएर होला।

तपाईको ब्लगिगं गफ पढेर रमाइलो लाग्यो। तपाईको नेपाली लेखक, साहित्यकारहरुको प्रोफाइल समेटिएको पुस्तक लेख्न चांडै समय जुरोस। धेरै धेरै शुभकामना।

सबै ब्लगर आफ्नै काममा ब्यस्त हुंदा हुंदै पनि नेपाल र नेपालीको साहित्य तथा संचारमा समय दिनु सारै गरिमामय कार्य हो। यांहा न बन्द हुन्छ न चक्का जाम,नेपालीको ब्लगिगं यात्रा निरन्तर जारी रहोस।
हेप्पी ब्लगिगं
नेपालियन

Post a Comment


Mar 5, 2010

परीको अधुरो कथा

भेट् हुनु पनि एउटा संयोग होला सायद, मेरो जिबनमा पनि एउटी परीकोसंगको भेट थियो, निलो स्वछन्द आकाशमा कतै कतै बादलको झुप्पा त्यही बादल भित्र हराउदै लुकामारी खेल्दै उडी उडी नाच्दै थिईन् l संसारकै सबै भन्दा खुशी परी जसलाई दुख,पिडा,वियोग,बिछोड केहि थाहा थिएन तर त्यस्तो बज्रपात पनि आउदो रहेछ जसको महसुश पनि थिएन होला उसलाई तर समय यस्तो आउदो रहेछ कि नसोचेको बेला थाहानै नदिई कता बाट हो एकास्सी जिन्दगीमा ग्रहण लग्यो यस्तो आंधिबेहेरी आयो जसले बर्सौदेखि देखेका सपनाहरु सबै उडाएर लग्यो कति रहरले साजाएको मायाको संसार त्यही प्रलयमा भस्म भयो l

परीको सानो रमाउने रहर, एकैछिन खुशी हुने सपनालाई परीले जिबनभर साथ् बाच्ने र संगै मर्ने प्रण गरेर अगाध माया गरेको उसको प्रियतमले सहन सकेन l परीले पनि के नै गल्ति गरेकी थिईन् र? मात्र घरमा एक्लै बस्दा लाग्ने पट्यार बिदेशमा बस्दाको घर गाउको अनि आमा बाबाको यादलाइ भुलाउन अनि ईन्टरनेट हुनुको सुबिधाको प्रयोग सबैले गर्छन च्याट गर्छन साथीहरु संग आफन्त संग त्यस्तै उ पनि हामि संग च्याट न गर्दै थिईन् तर संयोग कस्तो अचम्मको हुदोरहेछ यो कुरा न परीलाई थाहा थियो न परीको राजकुमारलाई न त मलाई न मेरो साथीलाई तर हामी सबै एक अर्कासंग कुराकानी गरिरहेको थियौ l हामीलाई के थाहा एऊतै डोरीले हामी सबैलाई बेरेको छ भन्ने l हामि कुरा कुरामा मस्त थियौ मैले त परीलाई त्यतिनै खेर भेटेको थिए पहिलो पटक तर पनि पुरानै चिनजान जस्तै कुरा भैरहेको थियो मेरो टेड़ो प्रश्नको पनि उ सिधा जबाफ दिदै थिईन त्यतिकैमा म मेरो साथि अनि परी सबैजना दोहोरि खेल्न थाल्यौ l मलाई त त्यति दोहोरि आउदैन तर पनि ठत्यौलीमै म पनि गाउदै थिए मेरो साथि उसको अरु साथि हरु संग पनि च्याट गर्दैनै थियो त्यस्तैमा कुरा हरु हुन्छ साथीसंग के छ कस्तो छ के गर्दै छस यस्तैको जबाफमा मेरो साथीले हामी त आज मस्तीमा छौ फलानो फलानो बसेको छौ अन-लाईनमा एउटी केटि संग दोहोरि गाउदैछौ वेब क्यामरामा हेराहेर गर्दै भन्दै सुनाउदै थियो उसको साथि पनि के कम मलाई पनि त्यसको आईडी दे न कुरा गर्छु भनेछ मेरो साथि ले मलाई आईडी माग्दै थियो मैले भने सबैलाइ दिनु हुदैन हामीसंग जस्तो बिस्वाशले कुराहरु गरिरको छ सबैसंग त्यस्तो नहुन सक्छ फेरी तेरो साथीले नराम्रो कुराहरु गर्न सक्छ कसैको पनि आईडी अरुहरुलाई नदे भनेर मैले भने तर मेरो साथि म संगै बसिराको मैले थाहै नपाइ मेरो कम्प्युटरमा हेरेर दिईहालेछ l मुख्य कारण नै यहि भयो कसैलाई थाहा थिएन त्यति राम्रो संग कुराकानी भैरहेको थियो गीतहरु गाउदै थियौ एकैचोटी परी हामि संग रिसाउन थालि नारिसओस पनि कसरि उसले कति सपना बुनेको उसले आफ्नो मन मन्दिरमा सजैराखेको आफ्नो मान्छेले त को केटाहरु संग दोहोरि गाउदै बसेको छस अरु के के गर्दै छस्? अन्य नानाभाति गालि गौलज भन्न हुने नहुने सबै भनेपछी त्यति मात्र त्यति कुरामानै सम्बन्दलाइ नै बाकी राखेन त्यसपछि कसरि भयो त यो सबै भन्दै हामि त सोच्नै सकिरहेको थिईनौ जुन मान्छेलाई मेरो साथीले आईडी दियो त्यो मान्छेनै परीको मनको राजकुमार रहेछ l गल्ति मेरो साथीको पनि हो तर एस्तो हुन्छ भन्ने कसले कल्पना पनि गरेको थियो र? आखिर भएरै छाड्यो यहि कारणले परीले आफ्नो राजकुमार गुमाउनु पर्यो एक मिनेट अगाडी सम्म त्यस्तो खुशीको पंखमा भुर्भुराउदै निलो गगनमा उडी हिड्ने परी कति अनकनटार भुमरी हरुमा झर्न पुगिन् l खै केको श्राप पर्यो नखाको बीस पनि त्यो क्षण परीलाई लाग्यो l गर्दै नगरेको पापको सजाय परीले त्यो दिन् बाट बाध्य भएर भोग्नु पर्यो l मैले पनि धेरै सम्झाउन खोजे तर उसको रुवाईले मलाई नै छताछुल्ल परेको थियो म पनि के नै गर्न सक्थे र? मात्र सान्तवना त ढाडस बाहेक

उसलाई परेको पिडालेनै , उसको दुख र ब्यथाले नै मलाई उनि संग नजिकक्यायो किनकि त्यस्तै कैयन पिडा चोट मैले पनि भोगिरहेको थिए l सहदै आएको थिए सायद उसलाई मलम पट्टि गर्दा मेरो मनको घाउहरु बिसेक भएजस्तो लाग्थ्यो त्यसैले म उसलाई मेरो उसमा मेरो घाईते मुटु भेट्ने गर्थे अनि उसलाई गरेको दबाईहरुले म आफै सन्चो भएको अनुभब गर्थे l पछी पछी परीलेनै भन्ने गर्थी मलाई निठुरीको निम्ति म किन जिउ सुकाउनु जे भयो राम्रै भयो यति सानो कुरालाई पहाड बनाउने मान्छेले पछी जिन्दगीको यात्रामा कहिले सम्म साथ् दिन सक्छ र? मलाई पनि ठिक लाग्थ्यो उनको कुरा ठिकै त हो, अब फेरी परीको जिबनमा अलि अलि खुशी हरु पलौना थालेको म अनुभब गर्ने गर्थे अनि उनि संगै म पनि किन हो खुशी हुन्थे यस्तै दुख सुख जिन्दगि को कुराहरु गर्दा गर्दा कहिले कहीं मेरो मनमा सोच हरु पलाउथ्यो उनको बारेमा कल्पना हरु आउथ्यो हरेक किसिमका मैले पनि मेरो सबै बिगत उसलाई सुनाएको थिए उसको भन्दा अझ दर्दनाक अनि धेरै घाउको खाटाहरु मेरो मनबाट उप्किसकेको थिएन सायद जिबनमा खाएको चोट हरुले गर्दा होला हामी बिचको धेरै कुराहरु सोच हरु उस्तै उस्तै हुन्थ्यो l

थाहा छैन हाम्रो यस्तै सम्बन्ध कहाँ सम्म पुग्छ कहाँ पुगेर टुंगिन्छ या त दोबाटोमानै छुटिने हो या त जिबन्त सम्मै संगै भन्न पनि सकिन्न यदि परीको मन मा पनि मेरो जस्तै हुदो होत कति सुन्दर हुन्थ्यो होला जिबन कति मधुर हुन्थ्यो होला साथ् कति अटुट हुन्थ्यो होला बन्धन जहाँ माया नै माया हुने थियो जिन्दगीको परिभाषा खोज्न कहाँ जानु पर्ने थियो र? सुख र खुशी बटुल्नको लागि आज म अनि उनि पनि आफ्नो देश भन्दा धेरै टाढा छौ म चाहन्छु यो दुरीलाई एउटा सिमा बिन्दु किन नबनाउने परी यो मेरो मायाको डोरी तिमीसंग मात्र गासिएको छ त्यता बाट तिमि अलिकति तान म यता बाट अलिकति तान्छु हाम्रो मिलन अबस्य हुन्छ यदि तिमीले यो डोरी छोडीनौ भने ...................................परी .... म पर्खिबस्छु सधैभरी ...................."असन्तोष" l




Feb 13, 2010

पहिले पाठक पछि पत्रकार
नरेन्द्र रौले
"किताब र पत्रपत्रिका भने पछि पढ्नै झ्याउ लाग्थ्यो ।" स्कुले जीवनको स्मरण गर्दै उनले भने । काठमाडौ र वखलढुंगा दुबै ठाउमा स्कुल पढेका उनलाइ खासमा पत्रकारितामा त्यति रुचि थिएन । अर्के पेशा अंगाल्ने सोच थियो । कलेज पढ्न थालेपछि भने विस्तारै यतातिर ध्यान मोडियो । राजधानीबाट निस्कने दैनिक अखबारहरुमा पाठक प्रतिक्रिया लेखेर पत्रकारिताको दुनियामा प्रबेश गरेका कपन,काठमाडौंका आशिष लुइटेल,२२ यतिबेला सेलिबि्रटी पत्रकार बनिसकेका छन् । कयौं युवा युवति आशिषसँग अटोग्राफ माग्छन् । उनको एउटा लेख छापिने बित्तिकै सयौं इमेलको ओइरो लाग्छ । दिनहुँ नयाँनयाँ पाठकहरुको फोन, एसएमएस र प्रशंसा त कति हो कति ।

चाहना नहुँदा नहुँदै पनि पत्रकारिता गर्नुमा उनको अध्ययनशिल बानी नै हो । भारतीय लेखक चेतन भगतको फाइभ प्वाइन्ट्स समवन् पढेदेखि आशिषलाइ लेख्ने हुट्हुटि पैदा भयो । इलोक्टो्रनिक इन्जिनियर चेतनले लेखक बन्नकै लागी हुँदाखाँदाको जागिर त्यागेका थिए । यता काठमाडौ विश्वविद्यालय, धुलिखेलमा इन्जिनियरिङका विद्यार्थी आशिषलाइ चेतनका धेरै कुराले प्रभाब पार्दै लग्यो । 'विद्यार्थी आन्दोलनमाथी शाही सरकारले दमन गरेको' बिषयलाइ लिएर ५ बर्ष अघि पहिलो पाठक प्रतिक्रिया लेखेका आशिषले आफ्नो लेखनमा चेतनकै शैली र कथावस्तु पछ्याउन थाले । विशेष गरी शहरी युवा पुस्ता प्रति लक्षित गर्दै लेखिने उनका स्तम्भ र लेखहरुमा प्रेम, प्रबिधी, सेक्स, संगित, मोबाइल रमस्तिको कथाबस्तु भेटिन्छ । यस्तै बिषयलाइ लिएर पाक्षिक रुपमा कान्तिपुरको शुक्रबारिय अंक हेलो शुक्रबारमाछापिने उनको स्तम्भ जुन युवाहरुमाझ अत्यन्तै लोकपि्रय बन्दै गइरहेको छ















कुनै बिषयलाइ टपक्क टिपेर मीठो शैलीमा लेख्न सक्नु उनको खुबी हो । धेरै पाठकहरुको मन जित्न सफल हुनुको कारण पनि यहि होला । 'युनिक' लेखनशैलीको छाप छोडेका आशिषले हजारौं फ्यान कमाएका छन् । फेसबुक र ट्वीटरमा मात्रै ४ हजार भन्दा धेरैले उनलाइ पछ्याइरहेका छन् । आशिषका लेख र प्रतिक्रिया छापिएपछि प्रभाबित हुनेहरुले ल्यापटप,मोटरसाइकल जस्ता महंगा सामानहरु उपहार दिएका छन् । सुरुवातका दिनमा लेखहरु फ्याक्स गर्ने उनी अचेल कोठैम्ाा बसिबसि ल्यापटप सँग खेल्छन्, इन्टरनेटको दुनियामा संसार चहार्छन्, देसी,बिदेसी पत्रिका, म्यागेजिन र किताब छिचोल्छन् । काठमाडौ युनिभर्सिटिबाट बिइ अन्तिम सेमेष्टरको परिक्षा दिइरहेका आशिषले चारैतिरबाट आकर्षक तलब ,सेवा ,सुबिधा सहित जागिरको लागि अफर पाइरहेका छन् । अब चाँडै कुनै सञ्चार गृह सँग आबद्ध हुने तयारी छन् ।

स्कुल पढ्दा आशिष भन्दा अलि भिन्दै स्वाभाब थिए , मणिग्राम ९ रुपन्देही का प्रदिप बस्याल , १९ । हिमाल,नेपाल,अन्र्तराष्ट्रिय मञ्च जस्ता पत्रपत्रिका र अखबारहरु रुचिपुर्बक पढ्थे । भित्ते पत्रिका सम्पादन गर्थे । जिल्ला प्रसासन कार्यालयमा जागिरे बुबा खगेन्द्र प्रसाद बस्याल साहित्यकार पनि हुन् । बुबाले केहि साहित्यिक पत्रिकाहरुको सम्पादन गर्थे । प्रदिपले तिं पत्रिकाहरुमा नियात्रा, कथा , कविता र आफ्ना अनुभुतिहरु पोख्थे ।
जागिरको दौरानमा बुबाको जता सरुवा हुन्थ्यो प्रदिप पनि पढ्नका लागि त्यतै जान्थे । एसएलसि दिदा सम्म मात्रै उनले जम्मा आठ वटा स्Smुल फेरे ।

कक्षा १० पढ्दा खेरीको कुरा हो, जिल्ला प्रशासन कार्यालय, नवलपरासिमा जागिरे उनका बुबाको एकैचोटी सल्यान र म्याग्दीमा सरुवा भयो । एसएलसि नजिकिदै थियो, प्रदिप परीक्षाको तयारीमा ब्यस्त थिए । हठात् बुबाको सरुवाको खबरले उनीे तनाबमा परे । एकै चोटी दुइ ठाउ सरुवा गर्ने गृह मन्त्रालयको लापरबाहि बारे कान्तिपुर मा उनले पाठक पत्र लेखि पठाए । भोलिपल्ट छापियो । र त्यसले खुब चर्चा पनि बटुल्यो । राष्ट्रिय स्तरको पत्रिकामा आफ्नो नाम त्यसरी छापिएर आउँदा प्रदिपमा खुसिको सिमै रहेन । त्यो बेला पाएको हौसलाले निरन्तर उनले प्रतिक्रिया लेखिरहे । यतिबेला कान्तिपुर दैनिकको हेलो शुक्रबारमा स्तम्भकार बन्नुमा त्यसैको प्रतिफल ठान्छन् उनी । फिचर लेखनमा पनि उनले बिशेष जोड दिइरहेका छन् ।

"डेडलाइनमा काम गर्नुको मजा बेग्लै हुन्छ ।" प्रदिपले आफ्नो अनुभब सुनाए । हरेक हप्ता नयानया बिषय छानेर नियमित लेख लेख्नु उनको 'ड्युटि' बनेको छ । विज्ञान विषय लिएर काठमाडौको ह्वाइट हाउस कलेजबाट प्लस टु गरेका यिं तन्नेरी अब 'आइटि' बिषयमा उच्च शिक्षा हासिल गर्न चाहन्छन् । तर पत्रकारितालाइ 'जीवनबाट कहिल्यै अलग गर्न चाँहदैनन् ।' प्लस टु पढ्दाताका दुइ बर्ष होस्टेलको जीवन काट्न निकै सकस परेको थियो उनलाइ । "ट्वाइलेट गएर रुन्थें ।" कडा अनुशासनमा राख्न खोज्ने कलेजको नियमले बिरक्तिएका उनले भने । मनभरी लेख्ने इच्छा हुँदाहुँदै पनि लेख्न नपाएको त्यो समय त्यत्तिकै खेर गए जस्तो लाग्यो । यतिबेला भने स्वतन्त्रपुर्बक पत्रकारितामै लागेका बस्याल रमाइलो अनुभब गरिरहेका छन् । रिर्पोटिङ गर्न कहिले राजधानी ठमेलमा डुलिरहेका हुन्छन् त कहिले नवलपरासिको मगरगाउ हानिएका हुन्छन् । अझ रमाइलो कुरा त के भने तिं लेखहरु छापिए पछि आउने कमेन्टले त झनै उत्साह थपिदिन्छ ।

आफ्नै नाम पत्रिकामा छापिदा प्रदिपलाइ जति खुसि लाग्थ्यो बरिष्ठ पत्रकार ध्रुबहरि अधिकारी लाइ आफ्नो बुुबाको नाम पत्रिकामा छापिदा त्यति नै खुसि लाग्थ्यो । बिकट वखलढुंगाको टार केराबारीमा बाल्यकाल बिताइरहँदा नै गोरखापत्र पढ्ने मौका पाए । बुबा नन्दनहरी उपाध्याय 'ओखलढुंगे' गोरखापत्रको नियमित ग्राहक बनेका थिए । आफुले जाने , बुझेको , लागेको र चित्त नबुझेको कुरा हरेक चोटी पाठक प्रतिक्रिया का रुपमा नन्दनहरीको नाममा छापिएर आउँथे । अंकलहरुले भन्थे, "ल हेर , तेरा बुबाको लेख । तैले पनि लेख्न ।" बुबाले लेखेका चिठीहरु खसाल्न धेरै चोटी ध्रुबहरि हुलाक सम्म पुगे । बाल्यकाल देखिको गहिरो प्रभाब उनको पत्रकारिता जीवनमा पनि देखियो ।

०२८ देखि ०३६ सालको बिचमा द राइजिङ नेपाल, गोरखापत्र,समिक्षा, राष्ट्रपुकार , र नयासन्देस पत्रिकामा शिशिर बाबु, बिशालनगर नाम ठेगाना उल्लेखित एक जना पाठकले लेखेका प्रतिक्रियाहरु खुब चर्चामा थिए । भारतबाट प्रकाशित द टाइम्स अफ इन्डिया , स्टेट्सम्यान्, मा पनि सोहि पाठकका प्रतिक्रिया त्यतिकै मात्रामा छापिन्थे । अझ रमाइलो प्रसंग त राष्ट्रिय सभागृहमा गोदावरी अल्मनाइजेशन्ले आयोजना गरेको हाजिरी जवाफ प्रतियोगितामा एउटा प्रश्न सोधियो, शिशिर बाबुको नामबाट प्रतिक्रिया लेख्नेको ठेगाना बताउनुस्, सहभागी मध्ये कसैले बिशालनगर भन्ने जवाफ दियो । त्यो सुनेर कार्यक्रम हेरिरहेका धु््रबहरी निकै खुसि बने ।
कारण आठ बर्ष सम्म छद्म नाम प्रयोग गरेर स्वदेसी , बिदेसी पत्रिकामा लेख्ने उनै धु््रबहरी थिए । जो पछि गएरगोरखापत्र देखि बिश्वप्रसिद्ध इकोनोमिष्ट , द न्युयोर्क टाइम्स , लसएन्जल्स टाइम्स , टाइम , आउट्लुक,योम्युरीसिमोन् र रोयटर्स तथा बिबिसी , आइपिएस् जस्ता नाम कहलिएका समाचार एजेन्सीमा काम गर्न पुगे । पत्रकारमा मात्र सिमीत नबनेका उनी लेखक, बिश्लेषक , प्रशिक्षक समेत बने । रातारात उनलाइ यो सफलता भने मिलेको होइन । स्कुल ,कलेज पढ्दा , खाजा खर्च कटाएर , पत्रिका र किताब किन्थे , रात दिन त्यसैमा घोत्लिन्थे । बि्रटिस राजदुताबासको पुस्तकालयमा घण्टौं समय बिताउथे । आफ्नो नाममा प्रतिक्रिया लेख्दा नछापिएला र बिबाद होला भन्ने डरले छद्म नाम प्रयोग गरेर पाठक पत्र लेख्थे । त्यसैको परिणाम हो , आज उनी जे छन् । २००४ साल देखि ०५३ सम्म बाँचुञ्जेल उनका बुबा नन्दनहरीले गोरखापत्रमा प्रतिक्रिया लेखिरहे । तिनै मध्येका दुइ सय वटा पत्रहरु छानेर नन्दनहरीको नाममा सम्पादकलाइ चिठ्ठी पुस्तक प्रकाशित भयो , जुन किताबको सम्पादन उनकै छोरा धु््रबहरीले गरे । पत्रकारिता सम्बन्धि केहि किताबको लेखन र सम्पादन गरिसकेका ध्रुबहरि भन्छन्, " एउटा राम्रो पत्रकार र लेखक बन्नुमा राम्रो पाठक हुनैपर्छ । "

द राइजिङ नेपालबाट २३ बर्षे उमेर पत्रकारिताको करिअर सुरु गरेका थिए , सन् २००२ का रामन म्यागासेसे पुरस्कार बिजेता भारतदत्त कोइराला ले । द राइजिङ नेपाल छाप्ने तरखर हुँदै थियो । बि्रटिस राजदुताबासको जनसम्पर्क बिभागमा समाचार अनुबादकको काम गरिरहेका कोइरालालाइ अंग्रेजी राम्रो लेख्न सक्ने पत्रकार भन्दै तत्कालिन सरकारले मासिक रु ६०० पाउने गरी द राइजिङ नेपालमा प्रमुख सम्बाददाताका रुपमा नियुक्त गरेको थियो ।
दस बर्ष द राइजिङ नेपालमा काम गरेका कोइरालासँग पाठक पत्र लेख्दाका रोचक अनुभूति छन् । भर्खरै सुरु गरेको अंग्रजी दैनिक द राइजिङ नेपालमा लेटर टु एडिटर सुरु त गरियो तर अंगे्रजी पत्रिकाका पाठकहरु सिमित भएकाले यो स्तम्भमा चिठी नै नआइदिने समस्या आइलाग्यो । अनि त हरेक दिन आफुले लेखेका समाचारमा नियमित जसो आफैले प्रतिक्रिया लेख्नुपथ्र्यो । कहिल्यै चित्त बुझेको त कहिल्यै राम्रो नलागेको भन्दै । "आफ्नै समाचार माथीको टिप्पणी आफैले गरेको प्रतिक्रिया भोलीपल्ट छापिदा अनौठो महशुष हुन्थ्यो । " कोइराला सम्झन्छन् । रमाइलो पारामा उनी भन्छन्, " लेटर टु एडिटर सुरु गरेको , यो त लेटर प|mम द एडिटर पो भयो ।" द राइजिङ नेपाल प्रमुख सम्बाददाताका रुपमा १० बर्ष काम गरेका कोइराला पछि गोरखापत्रमा सम्पादक हुँदै गोरखापत्र संस्थानको अध्यक्षको पनि सम्हाले । यस बिचमा विदेसबाट अनुभबि पत्रकारहरु मगाएर नेपाली पत्रकारलाइ तालिम दिलाउने , प्रेस स्वतन्त्रताका पक्षमा आवाज उठाउने, र ग्रामिण पत्रकारिताको विकासमा जोड दिने सम्मका काम गरे । फलस्वरुप एसियाकै नोबल पुरस्कार द्वारा उनी सम्मानित बने ।

जनकपुरमा जन्मेर बनारसमा हुर्केकी इला शर्मा, ४५, का पिता माधवप्रसाद शर्मा बनारसमै बिपी कोइरालाका पिता कृष्णप्रसाद कोइरालासँग मिलेर छापाखाना चलाउँथे । यसरी लेखक, साहित्यकारको सान्निध्य पाएकी इला सानैमा गोर्खाली, युगवाणी, मानुषी, प्याटि्रयट, द टाइम्स अफ इन्डिया जस्ता पत्रिका चाटिचुटी पढ्थिन् । तवलिन सिंह, शोभा डे र खुस्वन्त सिहंका स्तम्भहरू भरसक छुटाउँदिन थिन् र आफूलाई लागेका कुरा पाठक प्रतिक्रियामा पठाउँथिन् ।

बनारस हिन्दु विश्वविद्यालयकी बिएस्सी र एलएलबी इला वकिल बन्न चाहन्थिन् । आमा डाक्टर बनाउन चाहन्थिन् । तर, निरन्तरको लगाबले उनलाई पत्रकारितातिर डोर्‍याइदियो । नेपाल प्रेस इन्स्िटच्युटबाट पत्रकारिताको तालिम लिएकी इला २१ वर्षको उमेरमा नेपाल आएपछि इन्टर्नसिपका लागि द राइजिङ नेपाल पुगिन् । तत्कालीन सम्पादक श्याम केसीले उनको राम्रो अंग्रेजी देखेर स्थायी नै बनाइदिए । यसरी द राइजिङ नेपालमा चौध वर्ष बिताएकी उनी भन्छिन्, "अमेरिकी राजदूतावास, युनएनडिपी र एक्सन एडमा कामको भन्दा मलाई द राइजिङ नेपालमा बिताएको समयले नै बढी सन्तुष्टी दिएको छ ।" पत्रकारिता पेसामा लागेकोमा उनलाई खासै पछुतो पनि छैन ।

कुनै बेला त्रिचन्द्र कलेजमा राजनीतिशास्त्रमा स्नातकोत्तर तहका विद्यार्थी छँदा सुशील शर्माले पनि द राइजिङ नेपालमा खुबै पाठक प्रतिक्रिया लेख्थे । दुई वर्षसम्म आफूलाई लागेका, छोएका वा चित्त नबुझेका प्रतिक्रियाहरू लेखेपछि पत्रिकामा रुचि यति बढ्यो कि शर्माले पछि त्यही पत्रिकामा दरखास्त हालेर जागिर पनि पाए ।

आठ वर्षसम्म अंग्रेजी दैनिक राइजिङ नेपालमा काम गरेका शर्माले पछि द काठमाडु पोष्ट, स्पटलाइट हुँदै बिबिसीसम्मको यात्रा गरे । उनीसँग पहिले पाठक प्रतिक्रिया लेखेको हुनाले पछि पत्रकार हुन सहयोग पुगेको अनुभव छ । बिबिसीमा उनले बिताएका तेह्र वर्षमध्ये १० वर्ष अंग्रेजी सेवामा बित्यो । भन्छन्, "पत्रकारितालाई पेशा बनाएको मलाई गर्वसँगै सन्तुष्टि पनि छ ।"



Jan 3, 2010

मृत्यु इच्छा
नरेन्द्र रौले
(नेपाल साप्ताहिकमा प्रकाशित यो लेख पत्रिकाकै स्वरुपमा हेर्ने भए यहाँ क्लीक गर्नुहोस्,)
काठमाडौं सिरक ओढेर मस्त निद्रामा सुतेको हुन्छ । त्यहि बेला रातको २ बजे महांकाल ,बौद्धमा कलाकारमनुजबाबु मिश्रका आँखा खुलिसकेका हुन्छन् । अनि नियमित रुपमा बाँसका कलम ,ब्रस र रंगहरु सँग खेल्दैपेन्टिङ र स्केच बनाउने उनको कर्म सुरु हुन्छ । जीवनको लामो समय यसरी नै बित्यो मिश्रको ।

दसौं हजार स्केचर त्यति नै संख्यामा पेन्टिङ ले भरिएको छ , मिश्रकला कुटी । केहि समय यता भने स्वास्थ्यमा समस्या देखा पर्नथालेको छ । कामको गति सुस्तरी अघि बढिरहेको छ । आँखा कमजोर हुँदै गएका छन्, स्मरणशक्ति क्षिण बन्दै छ, घर भित्रै हिंडडुल गर्न पनि गाह्रो हुन्छ । तैपनि सास रहुञ्जेल सम्म काम गर्छु भन्ने अझैं छ । "अब धेरैमा एक, दुइबर्ष बाँच्छु होला ।" बाँकी जीवन तर्फ नियाल्दै मिश्र भन्छन् । जीवनका ७४ बर्ष पार गरिसकेका मिश्र आफ्नो मृत्युअघि के गर्न चाहलान् ?
आफ्ना आँखा अन्धो ब्यक्तिलाइ दिने र शरीर कुनै इच्छुक अस्पताल लाइ सुम्पिने उनको प्रमुख चाहना छ ।तिलगंगा आँखा अस्पताललाइ आँखा दान गर्ने कुरा कागज पनि गरिसकेका छन् । तर मृत्युको त्यो दिन सबै जनाशोकमा रुन थाल्नेछन्, तिलगंगामा फोन गरेर आँखा झिक्नका लागी कसले डाक्टर बोलाइदेला भन्ने कुरामाउनलाइ चिन्ता छ । आफ्नो शरीर पशुपतिमा जलाउन पटक्कै मन छैन । बरु त्यसको सट्टा कुनै अस्पताललाइदिन पाए धेरै विद्यार्थीहरुले शरीरका अंगहरुबारे सि
क्न पाउथे भन्ने लाग्छ । यस बारेमा कसैले चासो दिएका छैनन्। शरीर दान दिने प्रक्रिया निकै जटिल पनि रहेछ । धेरै ठाउबाट स्वीकृति लिनुपर्ने । त्यो झन्झट् गरिरहन अब मनुजबाबुलाइ समय पनि छैन ।
यतिबेला दुइ वटा किताब लेखिरहेका छन्,मनुजबाबुले ।
आर्ट अफ नन् युरोपियन कन्टि्र, र ग्यान्जे स्कुल अफआर्ट । दुइ वटै कला सम्बन्धिका किताब भएपनि बिषयबस्तुमामा अलिकति भिन्नता छ । पहिलोले अपि|mका रएसिया महादेसहरुमा ५०० बर्ष अघि कलाको अबस्था बारे चित्रित गर्छ । दोस्रो किताबले, तिब्बतको ग्यान्जे भन्नेठाउ जहाँ नेपाली कलाकृति शैलीगतरुपमा अझैं जिवितै छ ,त्यसका बारेमा लेखिदैछ । पेजहरु निकै भइसके तरकमजोर स्वास्थ्य स्थितिका कारण सिद्धिने छाँटकाँट नै छैन । मृत्यु पुर्ब यिं किताबहरु सिध्याउन पाए ठुलै कामगरेजस्तो हुने थियो उनलाइ । आजसम्म आर्जेको,सिकेको ज्ञान धर्तीमा छोडेर जान पाए भोलिको पुस्ताले पढ्नपाउने थियो भन्ने धारणा छ उनको ।

पैसा कमाउन र बिक्रि गर्नका लागि कहिल्यै पेन्टिङ नगरेको बताउछन् मिश्र । हुन त उनका स्केचहरु २५ हजारदेखि ५० हजार सम्म बिक्रि भए । १ लाख देखि १४ लाख सम्मका पेन्टिङहरु बिक्रि भए । विदेसबाट धेरै पटक उतैबस्नका लागि आग्रह नआएका पनि होइनन् । धेरै मौकाहरु आए ।
"म ज्यादै राष्ट्रबादी मान्छे ,यो देश र माटो छोडेरजाने कल्पना पनि गर्न सक्तिन ।" उनले भने । उनमा माटो प्रतिको माया यति धेरै छ कि ,मृत्युपछि आफ्नो लास आफ्नै बगैंचामा गाडियोस् भन्ने इच्छा छ । "२० फिट गहिरो खाल्डो खनेर मेरो लासपुरिदिनु । त्यस माथी रुख रोपिदिनु । म बिरुवाको रुपमा बाँचिरहनेछु ।" आफ्नो मृत्यु इच्छा बारे मिश्रले चाहनाप्रकट गरे ।


जीवनको ९१ बर्षे उमेर पार गरिरहँदा राष्ट्रकवि माधब घिमिरेको सिर्जना यात्रा अनवरत रुपमा अघि बढिरहेको छ ।जतिखेर पनि
कविताकै मुडमा भेटिन्छन् । निरन्तर साहित्य सिर्जनामै तल्लिन छन् । हरेक बिहान पत्रिकापढेर,किताब पढेर समय बित्छ । दिउसो तिर टेलिभिजन हेरेर समय कट्छ । ४ बर्ष भयो महाकाब्य लेख्न थालेकोअझैं पुरा भएको छैन । अब एक बर्षमा पुरा हुन्छ कि भन्ने आश छ । "क्लाइमेक्समा पुगिसक्यो अब एन्टिक्लाइमेक्समा जान्छु ।" घिमिरे भन्छन् ।

घिमिरेले लेखेको पहिलो कवि
ताबैराग्य पुष्प हो, जुन् १९९३ सालको गोरखापत्रमा छापिएको थियो । फुटकररचनामा २००४ सालमा लेखिएको राष्ट्रिय झण्डा ले माधब घिमिरेलाइ चिनायो । र त्यहि सालमा लेखिएकोशोककाब्य गौरी ले उनको उचाइ चुलियो । गौरी कलमको मसिले लेखिएको होइन,आँशुको मसिले लेखिन पुग्यो ।गाउमै छँदा १५ बर्षको उमेरमा उनको बिहे भयो ,जतिबेला उनकि धर्मपत्नि गौरीको उमेर १० बर्ष मात्र थियो । जम्मा१३ बर्षको सहयात्रा पछि एकाएक गौरीले सधैंका लागि घिमिरेको साथ छोडिन् । टाइफाइडले गर्दा उनको इहलिलासमाप्त भयो । गौरीकै सम्झनाले सताउदा यो कृतिको रचना भयो । जुन नेपाली साहित्यमा अत्यन्तै लोकपि्रयबन्यो । स्वयं राष्ट्रकविले आफ्ना अनगिन्ती रचनाहरुको माझमा गौरी शोककाब्य अत्यन्तै रुचाउछन् । तर एकान्तमा यो कृति पढ्न भने सक्तैनन् । यदि पढ्न बसिहाल्यो भने पनि उनका आँखाका परेली भिजिदिन्छन् ।

डाँडापारीको घाम भइसकेको यो बेला लमजुङको बाहुनडाँडाका यादहरु राष्ट्रकविको दिमागमा बर्सिरहन्छन् । पुस्तुनगाउ,बिचमा डाँडो,उत्तरतिर भिरालो ठाउ, मस्र्याङ्दी नदी सुसाइरहेको तस्विर अहिले पनि आँखाभरी आउँछ । त्यहिपरिबेशमा साथीहरु सँग लुकामारी खेल्थे उनी । खुब रमाइलो हुन्थ्यो । थुपैै्र रचनामा जन्मभुमीका सम्झनाहरुपनि पोखेका छन् घिमिरेले
। अझैंपनि सपनीमा झल्झली देख्छन् ,आफु जन्मेको पुस्तुन गाउमा पुगेको र त्यहिंकोमाटोमा पाइलो टेकेको ।
घिमिरे सिर्जनामा तल्लिन छन् ,यद्यपि केहि रोगले च्यापिसकेको छ उनलाइ । डायबिटिज र ब्लड प्रेसरको ब्यथालेनिकै सताइरहेको छ । नियमित औषधि सेबनले मात्र काममा सहजनपन ल्याउछ । मनमा कुनै कुराले स्पर्शगर्नुपर्छ त्यसपछि त केहि लेख्न तम्सिहाल्छन् । कल्पनामा आउछन् धेरै चिजहरु र बाँकी कतिपय समाजमा देखेभोगेका कुरा नै लेख्न मन लाग्छ । यतिबेला उनले लेखिरहेको महाकाब्यऋतम्भरा सिध्याउन अझै एक बर्ष लाग्नेअड्कल काटेका छन् । विज्ञान र प्रबिधिले गर्दा संसार एक भइसक्यो । तर मानिसहरु हृदय देखि एक हुनसकिरहेका छैनन् । मनै देखि मानिसहरुलाइ कसरी एक बनाउने ,यसै बिषयमा महाकाब्य लेखिरहेका छन्राष्ट्रकवि ।
समकालिन साथीहरु महाकवि देवकोटा,सिद्धिचरण श्रेष्ठ लगायत चेलाहरु दौलतबिक्रम बिष्ट,रमेश विकल,बासु शसिलगायत अन्यले छोडेको धेरै भइसक्यो । धेरै बाँच्छु भनेर पनि नहुँदो रहेछ ,चाहेर मर्न पनि नसकिने । तैपनिजीवन प्राप्ति लाइ नै ठुलो कुरा ठानेका छन् उनले । जन्म र मृत्यु भगवान्कै हातमा हुन्छ जस्तो लाग्छ उनलाइ ।मृत्युलाइ जीवनको बिश्राम र गहिरो निद्राका रुपमा परिभाषित गर्छन् उनी । "मलाइ मृत्यु देखि डर लाग्छ त्यसैलेत अमर हुन मन लाग्छ ।" लरबरिएको स्वरमा राष्ट्रकविले मुख खोले । मृत्यु अघि के गर्न चाहलान् राष्ट्रकविले ? भर्खरै लेखिरहेको महाकाब्य चाँडो सिध्याउने । र दोस्रो आफुलाइ मुलुकले दिएका दर्जनौ सम्मान्पत्र,पदक कसैलेसंग्रहालयका रुपमा रक्षा गरिदेओस् भन्ने इच्छा छ । यदि अर्को जुनी पाउने भए उनी के बन्न चाहँदा हुन् ? "कविका रुपमा जन्मने । र शास्त्रीय संगित पनि सिक्ने ।" त्यस्तो ठाउमा जन्मन मन छ उनलाइ जहाँ घाम र
जुन लागोस् । त्यहाँ निकै रमाइलो रमाइलो हुन्छ रे ।

८९ बर्षको उमेर पुग्दा पनि नेपालका प्रथम कृषि प्रबिधिज्ञ हुतराम बैद्य बाग्मति बचाउ अभियानमा निरन्तरलागिरहेका छन् । उनका बाल्यकालका धेरै सम्झना जोडिएका छन् बाग्मतिसँग । बाग्मतिमा साथीहरु सँग पौडिखेल्थे,कतले माछा मार्थे । मानिस मर्दा चोख्याउने काम पनि त्यहिं हुन्थ्यो । स्वच्छ,निर्मल थियो पानी ।असन,इन्द्रचोकबाट मानिसहरु नुहाउनका लागी आइपुग्थे । कसैले फोहर गर्दैनथे । ०१६ पछि भने बागमतिको रुपबिग्रदै गयो । त्यसैको संरक्षणमा उनले आफ्नो सिंगो जीवन खर्च गरे ।
त्रिपुरेश्वरस्थित् निवासमा आफ्ना बाँकी जीवनहरु पनि बाग्मति बचाउका लागि नै खर्च गरिरहेका छन् । उनी सँगभएका बौद्धिक कुरा,ज्ञानको प्रयोग गरेर त्यो अभियानमा जुटेका छन् । यतिबेला बैद्यले किताब लेखिरहेका छन् ।जीवनमा भोगेका,देखेका र बाग्मति संरक्षणमा लेखिएको उक्त किताब ७० पेज लामो भइसक्यो । पैसा दिएर एकजना टाइप गर्ने मानिस पनि राखेका छन् । नाम नजुरेको त्यो किताबको बिषयसुचि ९ मा मृत्युको सम्झना शिर्षकछ । जसमा आफ्ना दाजु,नातेदार र धाइ आमाको मृत्यु हुँदा खेरिका प्रसङग समेटिएका छन् । धाइ आमा मर्दा खेरिडर लाग्दो सपना देखेका थिए उनले । "सम्भबत ३ बर्षपछि मलाइ पनि यमदुत बोलाउन आउछ होला । र मैले योसंसार छोड्नुपर्छ ।" आफ्नो बाँकी जीवन तिर र्फकदै बैद्य भन्छन् । आफ्नो मृत्यु अघि उनी के गर्न चाहलान् त ? अहिले सम्म लेखिएका नौ वटा र अब आउनै लागेको पुस्तकबाट उठेको रकमले बाग्मति कोष खडा गर्ने ।क्याम्पसका विद्यार्थीहरुलाइ छात्रबृत्ति दिने । आफ्ना किताबहरु विद्यार्थीहरुलाइ माझ बाँडिदिने । जसले गर्दा अबकोपुस्ता बाग्मति प्रति सचेत बनोस् र संरक्षणमा जुटोस् ।

६८ बर्ष लागेका पेशाले डाक्टर अञ्जनिकुमार शर्मा श्वासप्रश्वास रोगले पिडीत छन् । हिंड्न पनि गाह्रो भइरहेको छ ।२,३ महिना देखि कम्प्युटर सिकिरहेका छन् उनी । अहिलेको समयमा प्रबिधिको ज्ञान नभए जीवन अधुरो हुन्छभन्ने लाग्छ उनलाइ । यो रिटायर्ड जीवनमा आफन्त,साथी भाइलाइ भेटेर समय बिताउछन् शर्मा । मुलुकका नामचलेका राजनितीज्ञ मनमोहन अधिकारी,तुलसि गिरी,किर्तिनिधि बिष्ट आदिको स्वास्थ्य परिक्षणमा धेरैपटकजुटेका शर्मा यतिबेला स्वास्थ्य सम्बन्धिका केहि किताबहरु पनि सम्पादन गर्दैछन् ।
मृत्यु देखि पटक्कै डराएका छैनन् यिं रिटायर्ड डक्टर । बरु उल्टै छिटो आइदेओस भन्ने पो लाग्छ रे उनलाइ ।साँच्चै मृत्युपुर्ब के के रहरहरु साँचेका छन् उनले ? आफु जन्मेको सिराहाको भालुवाहि हेल्थ पोष्टमा एम्बुलेन्स रऔषधि दिने । धेरै भन्दा धेरै त्यहाको बिरामीहरुको सेवा गर्ने ।

नेपालको पहिलो लाइब्रेरियन महिला हुन् ,बल्खु,काठमाडौंकि शान्ति मिश्र ७० । ०१९ सालमा त्रिभुबनविश्वविद्यालयमा इतिहास पढाउथिन् शान्तिले । त्यहि बेला अमेरिका गएर पुस्तकालय विज्ञान बिषयमा एमएपनि गरिन् । नेपाल फर्किएर त्रिभुबन विश्वविद्यालयमा संस्थागत रुपमा पुस्तकालय सुरु गर्न निकै समस्या परेकोथियो । किताबहरु जुटाउन बिभिन्न ब्यक्तित्व,शिक्षा मन्त्रि, राजदुताबासमा धाएकि थिइन् । पछि देशकै ठुलो रभब्य पुस्तकालय बनेपछि नेपालका गन्य मान्य ब्यक्ति डिल्लीरमण रेग्मी,हर्क गुरुङ,मनमोहन अधिकारी, शेरबहादर देउबा,केपी ओली हेर्नका लागी आइपुगे । बिदेसबाट समेत थुप्रै शिक्षाविदहरुले शान्तिलाइ भेटेर उनकोकामको प्रशंसा गरेका थिए ।
शान्तिलाइ चिनाउने धेरै परिचय छन्, उनी प्राध्यापक,लाइब्रेरीयन र लेखक हुन् । एक मात्र छोरी प्रज्ञा अमेरिकाछिन् । श्रीमान् नारायण सँगै आफ्ना बाँकी दिनहरु सिर्जनामै बिताइरहेकि छिन् । फुर्सदमा गीत संगितसुन्ने,बगैचामा फुलेका फुलहरु हेर्ने,चरा उडेको हेर्ने, बगैचामा डुल्ने काम गर्छिन् । संसार छोड्नु अघि शान्तिले केगर्न चाहलिन् ? "मुलुकका सबै जिल्लामा पुस्तकालय खोल्ने र गरिब तथा जेहेन्दार विद्यार्थीहरुका लागी छात्रबृत्तिदिने ।"

नेपालको पहिलो राजनीतिक दल खोल्ने व्यक्तिमध्येमा पर्छन्, रामहरि शर्मा, ९४ । धर्मभक्त माथेमा, जीवराजशर्मा, टंकप्रसाद आचार्य र दशरथ चन्दहरूसँग मिलेर शर्माले नेपाल प्रजापरष्िाद् बनाएका थिए ।राणाशासनविरुद्ध संघर्ष गर्दा १० वर्ष केन्द्रीय कारागारमा बिताए उनले । उनी ब्राह्मण भएकाले मात्र मृत्युदण्डबाटजोगिएका थिए । उनीसँगै राणाशासनको विरोधमा लाग्ने चार जना त सहिदै भए ।

जनताको बलले समुन्नत र सबल देश बनाउने लडाइँ लडेका शर्माको शरीर निकै कमजोर हुँदै गइसक्यो । आँखादेख्न सक्दैनन्, जीउ दुख्छ । घरबाहिर जान सक्ने स्िथति नभएकाले प्रायः बिछ्यौनामै भजन सुनेर समयबिताइरहेका छन् । संसारबाट बिदा लिनुअघि उनको इच्छा के होला ? भन्छन्, "इतिहासका लेख्न बाँकी धेरै कुराछन् मसँग । कोही लेख्ने मान्छे पाए सबै कुरा बताउने मन छ ।"
,


चलचित्रमा वनझाँक्री

करबि चार वर्षको अध्ययन-अनुसन्धानपछि वनझाँक्रीका विषयमा चलचित्र निर्माण हुँदैछ । सेलिना फिल्म प्रोडक्सन प्रालिको ब्यानरमा निर्माण हुने यस चलचित्रले वनझाँक्री के हो र यसको शक्ति कस्तो हुन्छ भन्ने आकलन गर्ने, गराउनेछ ।

देव नेपालले निर्देशन गर्ने यस फिल्मको शुभसाइत पनि भइसकेको छ । चलचित्रमा एलेक्स सुवेदी -आनन्द), पि्रया बस्नेत, उदय सुब्बा, दीपक ताम्राकार, रमेश गिरीलगायतका कलाकारले अभिनय गर्दैछन् । यसको पटकथा र संवाद निर्देशक स्वयंको रहनेछ भने कथा एलेक्स सुवेदीको छ । चलचित्रको संगीत र द्वन्द्वको जिम्मा राजेश श्रेष्ठले लिएका छन् । नृत्य निर्देशकमा प्रेम शर्मा पौडेल छन् ।


योगितालाई नेवाः ताज

"आफन्त र परििचतहरूका पाँच सयभन्दा बढी एसएमएस र कल पाएँ, एकदमै खुसी लागिरहेको छ," सन् २००९ को मिस नेवाः उपाधि जितेको भोलिपल्ट योगिता महर्जन, १९, ले भनिन् । बुधबार प्रज्ञा भवन, कमलादीमा मिस नेवाः प्रतियोगिताको ताज पहिरँिदा हरििसद्धि, ललितपुरकी योगिताले भगवान् र आमाबुबालाई खुब सम्भिmइन् ।

एयर होस्टेस बन्ने योजना बुनिरहेकी बीबीएस प्रथम वर्षकी यी छात्राले मिस नेवाः उपाधिसँगै ५० हजार रुपियाँ र ल्यापटप कम्प्युटर पुरस्कार पाइन् । प्रतियोगितामा सविना डंगोल र अलिसा श्रेष्ठ क्रमशः फस्ट रनरअप र सेकेन्ड रनरअप भएर ३० हजार र १० हजार रुपियाँ नगद पुरस्कार पाए । अलिसाले बेस्ट डे्रसको उपाधि पनि जितिन् । बिनु मानन्धर मिस ट्यालेन्ट, मनिका महर्जन उत्कृष्ट नेपाल भाषा, शिखा श्रेष्ठ मिस चार्मिङ्, सृष्टि श्रेष्ठ बेस्ट स्िकन, नीलिमा शाही पब्लिक च्वाइस कन्टेस्ट, सञ्जु रञ्जितकार बेस्ट स्माइल भइन् । यसैगरी, संगीता शाक्य बेस्ट हेयर, निकी श्रेष्ठ मिस पर्सनालिटी, अनुर मानन्धर मिस फोटोजेनिक र सरु श्रेष्ठ मिस डिसिप्लेन भइन् ।

प्रतियोगितामा ओखलढुंगाको प्रतिनिधित्व गरेकी वषर्ा राजभण्डारीलाई मिस ओखलढुंगा एम्बेसडर, तेह्रथुमकी शिखा श्रेष्ठलाई मिस तेह्रथुम एम्बेसडर र धादिङकी सरु श्रेष्ठलाई मिस धादिङ एम्बेसडर घोषणा गरयिो । रोहिया महर्जनको नृत्य संयोजन र रोजिन शाक्यको कोरयिोग्राफीमा सम्पन्न सो प्रतियोगिता आयोजक नेप्लिज फेसन होमकी सुविता राई भन्छिन्, "नेवार परविारमा हुर्केका किशोरीहरूले आफ्नो भाषा, संस्कृति, कला बिर्संदै गएकाले यस्तो कार्यक्रम आयोजना गरएिको हो ।"

नरेन्द्र रौले